Arazi koşullarında elektronik denetleme birimli feromon destekli tuzağın sayım kontrolü - Tabak, Şükrü Hakan (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2021)
Ormanların sürekliliği ve ekosistem dengesinin sağlanabilmesi için orman zararlılarıyla mücadele günümüz ormancılığının önemli konularından biridir. Erken uyarıların sağlanarak risklerin değerlendirilebilmesi için de biyotenik yöntemler dikkat çekmektedir. Feromon tuzağı uygulamaları da bu kapsamda rol almaktadır. Bu tuzakların günümüz teknolojine ayak uydurarak geliştirilmeleriyle daha sağlıklı verilerin alınmasını sağlamaları ile kontrol stratejilerinin belirlenmesine katkıları yadsınamaz düzeydedir. Bu çalışmada elektronik denetleme birimli (EDB) feromon tuzağının arazi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ips sexdentatus erginlerinin doğal şartlar altında ve uçma dönemi içinde bulunan 103 gün boyunca bu tuzağa yakalanmaları değerlendirilmiştir. Tuzağa yakalanan böceklerin %97,2’si hedef türe aittir. Tuzağın kaydettiği böcek sayısı ve manuel sayımlar karşılaştırıldığında EDB feromon tuzağının yaklaşık %4’lük bir hata payı ile çalıştığı belirlenmiştir. Ancak bu iki değer arasında istatistik olarak anlamlı bir farklılık yoktur. Çalışma süresince toplam böceklerin %59’u 27 Mayıs-25 Haziran tarihleri arasında yakalanmıştır. Bunun yanında yakalanma ve yakalanmama anlarındaki durumu ortaya koyabilmek için her gün 24 saatlik dilimlere göre değerlendirilerek toplam 2472 veri aralığı oluşturulmuştur. Bu verilerin %24’ünde I. sexdentatus yakalanırken, %76’sında yakalanma olmadığı belirlenmiştir. Yakalanmaların olduğu zamanlarda ortalama sıcaklığın 20,09ºC, ortalama nemin %66 ve ortalama rüzgâr hızının 2,9 m/sn olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında gün doğumundan gün batımına kadar olan sürede en yüksek yakalanmaların gerçekleştiği ve yakalanmaların %77,3'ünün bu aralıkta olduğu belirlenmiştir. Gün doğumundan güneşin en yüksek olduğu zamana kadar olan sürede en fazla yakalanma olan saat aralığı 20-24,99ºC sıcaklıkta, 1,6-3,3 m/sn rüzgâr hızında, %51-60 ve %61-70 nem oranında gerçekleşmiştir. Yakalanmaların gerçekleştiği toplam 594 saat aralığının her bir saat aralığında en az 1 ve en fazla 33 adet I. sexdentatus yakalanmıştır
Keywords: Ips sexdentatus, EDB feromon tuzağı, yakalanma anı, meteorolojik parametre.