BAZI FIRINCILIK ÜRÜNLERİNDE SİYEZ BUĞDAY UNU KULLANIMININ OPTİMİZASYONU, ÜRÜN KALİTESİ VE RAF ÖMRÜ NİTELİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ - KAPLAN, Bağdagül (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2020)
Bu çalışmada, insanların günlük diyetinde ve fırıncılık ürünleri sektöründe önemli paya sahip ekmek ve kek üretiminde siyez buğday unu kullanımının optimizasyonunun, ürün kalitesi ve raf ömrü nitelikleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Optimizasyonda, yüzey yanıt metodu (YYM) ile beş seviyeli üç bağımsız faktör merkezi bileşen deneme deseni kullanılmıştır. Bu amaçla ekmek ve kek yapımında normal ekmeklik buğday unu ve siyez unu kullanılmış. “Hacim (H), Duyusal Değerlendirme (DD) ve Gözenek Faktörü (GF)” yanıtlarına cevap veren bir formül optimizasyonu gerçekleştirilmiştir. Optimizasyon sonuçlarının validasyonu yapılmıştır. Doğrulama denemelerinden elde edilen sonuçlar ile modelden tahminlenen değerler arasında, istatistiksel olarak önemli bir farkın olmadığı (p˃0.05) tespit edilmişir. Optimize sonuçlara göre üretilen kek ve ekmek numuneleri, siyez unsuz kontrol ekmeklerine göre bazı fizikokimyasal nitelikler (renk, ağırlık, hacim, kabuk kalınlığı, spesifik hacim, hamur verimi, ağırlık kaybı, pH, toplam asitlik, karbonhidrat protein, yağ, kül) ile mineral madde içeriği, nişasta retrogradasyonu, rutubet kaybı ve duyusal özellikler açısından karşılaştırılmıştır. Formül optimizasyonu sonuçlarına göre; ekmekde siyez unu kullanım oranı %65,12; maya kullanım oranı %1,49; su kullanım oranı %55,03; kekte ise siyez unu kullanım oranı %39,59; kabartma tozu kullanım oranı %5,78; yumurta kullanım oranı %58,9 olarak tespit edilmiştir. Optimum kek ve ekmeklerin protein, yağ ve antioksidant aktivite değerleri yüksek bulunmuştur. Mineral madde miktarlarında da artış sağlandığı görülmüştür. Özellikle optimize ürünlerde Si, Fe ve Zn elemetlerinin oldukça yüksek olması, duyusal açıdan da yüksek skor almaları tercih edilebilir özellikte kek ve ekmek üretimi sağlamıştır. Bu oranlar kullanılarak üretilecek kek ve ekmeğin müşteri beğenisine hitap edebilecek ve ticari olarak kabul görecek ürünler olacağı düşünülmektedir.
Keywords: Optimizasyon, siyez unu, siyez buğdayı, kek, ekmek, yüzey yanıt yöntemi