ANTİK KAYNAKLAR IŞIĞINDA PAPHLAGON YÖNETİCİLERİ - DEMİR, Okan; AYDOĞAN DEMİR, Sinem (Ankara Universitesi Dil ve Tarih Cografya Fakultesi Sihhiye, 2024)
Paphlagonia, farklı dönemlerde Hitit, Pers, Makedonya, Pontos, Bithnynia ve Roma devletlerinin egemenliği altında kalmıştır. Bununla birlikte Kaškalar ve Paphlagonların kendi siyasi örgütlenmelerini tesis ettiği de anlaşılır. Paphlagonia bölgesinde siyasi örgütlenmeyi tesis etme yolunda ilk adım İÖ XIV. yüzyılda Kaškalar tarafından atılmıştır. Ege Göçleri çerçevesinde Anadolu’ya gelen halklardan olabileceği düşünülen Paphlagonlar ise adlarını verdikleri Paphlagonia bölgesinde tarihi kayıtlardan izi sürülebilecek bir krallığı kurmuşlardır. Bu anlamda Paphlagonların kendilerinden önce Paphlagonia’da yaşamış ve belirli bir siyasi örgütlenme tecrübesine sahip Kaškalar ile kültürel etkileşimde oldukları öne sürülebilir. İki halk arasındaki kültürel sürekliliğin varlığını, İlyada destanındaki bazı verilerin dilbilimsel analizi ile ortaya çıkarmak mümkündür. Paphlagonlardan Pers hâkimiyeti dönemine değin bahsedilmese de tarihi kayıtlar, aynı zamanda onların toplumsal ve kültürel yönlerden benzeştikleri Frigler gibi güçlü bir liderin hâkimiyetindeki aşiretlerin birliğine dayanan siyasi örgütlenmeye sahip olduklarını ve yaşadıkları coğrafyanın bu siyasi örgütlenme biçiminin devamlılığını sağlamada etkili olduğunu düşündürmektedir. Bu çalışmada Paphlagonların önceki tecrübeleriyle Pers ve İskender İmparatorluklarının hakimiyetinde tesis ettikleri otonominin, Paphlagonia’nın coğrafi ve toplumsal özellikleriyle ilgisi yanında söz konusu imparatorlukların iç dinamikleriyle ilgisi de araştırılmaktadır. Çalışmada ayrıca İÖ II. yüzyıldan itibaren Bithynia ve Pontos krallıklarının Paphlagonia üzerindeki hakimiyet çabalarının ve Roma hakimiyetinin getirdiği politik durumun, eskiçağ kaynaklarında geçen Paphlagon yönetici sınıfının siyasi pozisyonuna etkileri değerlendirilmektedir.
Keywords: Classical Greek and Roman History; Eski Anadolu Tarihi; Paphlagonia; Pylaimenes; Kaška; Pers; Roma; otonomi; Eski Yunan ve Roma Tarihi; Old Anatolian History