GÜMÜŞİ IHLAMUR (Tilia tomentosa Moench)’DA FARKLI AŞILAMA YÖNTEMLERİ VE ZAMANLARIN AŞI BAŞARISINA ETKİSİNİN BELİRLENMESİ - TURNA, Ahmet Turan (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019)
Türkiye bazı odun dışı orman ürünlerinin üretimi bakımından da ilk sırada yer almaktadır. Bu ürünlerin en kıymetli olanlarından biri de ıhlamurdur. Ihlamur üretimin büyük bir kısmı, ekolojik isteklerinin çok uygun olduğu Bursa ve Yalova illerinden karşılanmaktadır. Bursa Orman Bölge Müdürlüğü zengin bir ekolojik çeşitliliğe sahiptir. Bu zenginliğin içerisinde ekonomimize, orman halk ilişkilerine önemli katkılar sağlayan ıhlamur, doğal olarak yetişmesine uygun alanlara sahiptir. Ihlamur ağacından endüstriyel odun olarak yararlanıldığı gibi çiçeğinden de yararlanılmaktadır. Ihlamur ormanlarının sosyal, kültürel ve estetik fonksiyonları yanında ıhlamur çiçeği üretiminin Bursa ekonomisine olan katkısı küçümsenemez. Faydalanmanın sürdürülebilmesi için ormanların korunması ve geliştirilmesi, ıhlamur çiçek potansiyelinin artırılması, üretim ve faydalanma konusunda yerel halkın bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Ekolojisine uygun alanlarda daha verimli ve kaliteli çiçek elde edilebilecek saf ıhlamur ormanları kurulabilmesi için öncelikle doğal popülasyonların taranarak çiçek kalitesinin belirlenmesi ve klonal yolla elde edilecek fidanlarla ıhlamur plantasyonlarının kurulması zorunluluk arz etmektedir. Çelikle üretimde yaşanan zorluklar nedeniyle, fidan üretiminin aşılama yoluyla yapılması projenin konusunu oluşturmuş, farklı aşı yöntemleri ve farklı zamanlarda aşılama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; 20 Mart ile 20 Eylül arasında 10 farklı zamanda uygulanan yarma kalem aşısı ve yonga göz aşılarında; en yüksek aşı tutma zamanının 20 Mart olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kalem aşısında %57 yonga göz aşısında ise %29’luk bir başarı sağlanmıştır. T göz aşı yönteminde, altlığın kabuk vermemesinden dolayı uygulama yapılamamıştır.
Keywords: Ihlamur, çiçek kalitesi, popülasyon, seleksiyon