Toplumsal Çatışmalar Bağlamında Sabahattin Ali’nin “Ayran” Hikâyesi - Hasdedeoğlu, Mehmet Onur (Dil ve Edebiyat Arastirmalari Dergisi, 2020)
Toplumcu Gercekcilik, Marksizm’in edebiyata bir yansimasi olarak ortaya cikar ve 1934’te Moskova’da duzenlenen Birinci Sovyet Yazarlar Birligi Kongresi’nin Maksim Gorki tarafindan okunan sonuc bildirisi ile akimin ilkeleri belirlenmis olur. Kisa bir sure icerisinde Turkiye’de de yansimasini bulan Toplumcu Gercekcilik, ulkenin farkli siyasi ve sosyal kosullarina bagli olarak Rusya’daki gelisme cizgisinden farkli bicimde ilerler. Bu sebeple Toplumcu Gercekcilik, Turkiye’de daha cok koy ve koylu sorunlarini merkeze alan bir cerceve icerisinde gelisim gosterir. Sabahattin Ali, Turk edebiyatinin en bilinen Toplumcu Gercekci yazarlarindan biridir. Onu diger Toplumcu Gercekci yazarlardan farkli kilan esas husus ise, yazarin toplumcu gercekciligin kliselesmis ilkelerine bagli kalmayarak daha canli kahramanlar yaratabilmis olma basarisi ile dogrudan ilgilidir. Eserlerini genellikle toplumcu gercekciligin etkisi dogrultusunda ezen-ezilen catismasi uzerine kurgulayan Sabahattin Ali, pek cok hikâyesinde bu catismanin toplumsal mesajini semboller uzerinden vermeyi tercih eder. Onun 1938 yilinda kaleme aldigi “Ayran” hikâyesi de bu turden eserlerine tipik bir ornek teskil eder. Bu calismada “Ayran” hikâyesi, Toplumcu Gercekcilik akiminin ilkeleri cercevesinde sembollestirdigi catisma unsurlarindan hareketle cozumlenmistir.
Keywords: Sabahattin Ali; Marxism; Socialist-realism; story; conflict; Sabahattin Ali; Marksizm; Toplumcu Gerçekçilik; hikâye; çatışma