Metabolik hastalıklarda önemli bazı enzimlerin inhibisyonunda bazı bitki kökenli bileşiklerin potansiyellerinin araştırılması - Menshaz, Ahmed Muftah Omar (Kastamonu Üniversitesi, 2020)
Enzimler biyolojik katalizörlerdir, hücrelerdeki kimyasal reaksiyonların normalden binlerce kat daha hızlı tamamlanmasını sağlarlar. Enzimlerin durmaksızın çalışmaları veya normalde katalizlemesi gereken reaksiyonların engellenmesi gibi durumlar, bazı metabolik hastalıklara sebep olmaktadır. Enzimlerin aktivitelerini engelleyen, diğer bir deyişle inhibe edilmesinde rol oynayan birçok bileşik bulunmaktadır. Özellikle son yıllarda diyabetli kişilerde probleme yol açan α - amilaz ve α - glukozidaz, Alzheimer hastalığına neden olan asetilkolinesteraz ve gut oluşumuna neden olan ksantin oksidaz gibi enzimlerin rol oynadığı hastalıkların tedavisinde kullanılmak üzere, araştırma merkezleri ve ilaç firmaları, bu gibi enzimlerin inhibitör ve aktivatörleri üzerinde yoğun araştırmalar yapmaktadır. Enzimleri aktive veya inhibe edecek yeni moleküllerin keşfinde özellikle bitkisel ekstraktlar ve bitki kökenli bileşikler büyük öneme sahiptir. Yapılan bu tez çalışmasında bitki kökenli bileşiklerden olan floridzin, naringenin, kuersetin, umbelliferon, kurkumin ve sinnamik asidin; α - amilaz, ksantin oksidaz, asetilkolinesteraz ve α - glukosidaz enzimleri üzerindeki inhibisyon potansiyelleri araştırılmıştır. Sonuçlar pozitif kontrollerle karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, kuersetin ve umbelliferon yüksek α - amilaz inhibitörü potansiyeline sahipken, floridzin ve sinnamik asidin α - amilaz için aktivatör olarak davrandığı görülmüştür. Öte yandan sonuçlar, umbelliferonun iyi bir asetilkolinesteraz inhibitörü olarak çalıştığını göstermektedir. Ayrıca sonuçlara göre kuersetin ve umbelliferonun α-glukozidaz enzimi inhibitörü olarak kullanılması potansiyeli de bulunmaktadır. Sonuç olarak, inhibitör etkisi gösteren bitki kökenli bileşikler için daha ileri testler yapılarak, bu bileşiklerin kullanım detayları belirlenmelidir.
Investigation of the potential of some plant derived compounds in inhibition of some important enzymes in metabolic diseases
Keywords: Alfa-amilaz, ksantin oksidaz, asetilkolinesteraz, alfa-glukosidaz, floridzin, naringenin, kuersetin, umbelliferon, kurkumin ve sinnamik asit, enzim, inhibitör