Yapay zekâ çağında vatan - Çelebi, Mehmet Ali (Kastamonu Üniversitesi, 2025)
Bu araştırma Yapay Zekâ teknolojilerinin sunduğu fırsatları ve doğurduğu riskleri bütüncül bir yaklaşımla inceleyerek, Türkiye’nin bu alandaki konumunu analiz edip YZ dönüşümü için özgün bir yol haritası oluşturmaya katkı sunmayı amaçlamaktadır. YZ’nin en temelde ekonomik, teknolojik, sosyal ve kültürel faydaları sistematik olarak değerlendirilmiş; aynı zamanda YZ çalışmalarındaki etik, hukuki ve felsefî kaygılar da kapsamlı bir biçimde ele alınmıştır. Çalışmada YZ’nin insanlığa büyük bir dönüşüm imkânı sunduğu ancak bu dönüşümün sorumlulukla ve etik farkındalıkla yürütülmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Bu çalışmada YZ’nin kavramsal temelleri, tarihsel gelişimi ve başlıca uygulama alanları ele alınmakta; ardından eğitim, sağlık, finans, çevre, adalet, tarım, ulaşım ve güvenlik gibi sektörlerdeki etkileri örneklerle incelenmektedir. YZ’nin yalnızca fırsatlar değil, aynı zamanda istihdam, mahremiyet, etik sınırlar ve toplumsal bütünlük üzerinde doğurabileceği riskler de değerlendirilmektedir. Son olarak, ülkelerin YZ politikalarıyla Türkiye’nin dijital egemenlik stratejileri karşılaştırmalı olarak ele alınmakta ve bu doğrultuda güvenlik temelli yaklaşımlar ile çok boyutlu politika önerileri sunulmaktadır. Araştırma çizdiği stratejik, pratik ve felsefi çerçeve içerisinde Türkiye’nin, YZ’yi yalnızca bir teknoloji olarak değil, bütüncül bir kalkınma paradigması olarak ele alması gerektiğini ileri sürmektedir. Tezde, Türkiye’nin “dijital vatan” yaklaşımını benimseyerek kendi YZ’sini geliştirmesinin ve teknolojik bağımsızlığını güçlendirmesinin, ayrıca YZ’nin etik, hukuki ve felsefî temellerini sağlam bir şekilde atmasının önemi vurgulanmıştır.
Homeland in the age of AI
Keywords: Yapay Zekâ; Dijital Vatan; Teknolojik Dönüşüm; Etik Farkındalık; Dijital Egemenlik; Siber Güvenlik; Dijital Kış